Tại sao nên chuyển sang nuôi tôm ít thay nước?

Tại sao nên chuyển sang nuôi tôm ít thay nước? Chào bà con nông dân, thời gian gần đây, tình hình nuôi tôm ngày càng khó khăn. Nước ngoài sông rạch thì ô nhiễm, mầm bệnh (đốm trắng, gan tụy, vi bào tử trùng EHP) chực chờ. Chưa kể, mỗi lần bơm nước ra vào liên tục là hóa đơn tiền điện lại tăng chóng mặt, chi phí đánh hóa chất xử lý nước đầu vào cũng đội lên không ít.

Thấu hiểu nỗi lo này của bà con, hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thật cặn kẽ về mô hình nuôi tôm ít thay nước (tuần hoàn, Biofloc). Đây không phải là lý thuyết suông, mà là giải pháp thực tế đang giúp rất nhiều trang trại tiết kiệm chi phí, quản lý rủi ro dịch bệnh hiệu quả và giúp con tôm về size lớn khỏe mạnh.

Bài viết này được đúc kết lại bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu nhất, giúp bà con nắm trọn bí kíp để áp dụng ngay vào ao nhà mình.

1. Ý nghĩa việc nuôi tôm ít thay nước ao tôm

Bà con mình hay quen với cách nuôi truyền thống: Thấy nước đục, tôm nổi đầu hoặc tới cữ là bật máy bơm xả nước cũ, châm nước mới vào (có khi thay tới 30 – 50% nước trong ao).

Nhưng nuôi tôm ít thay nước lại đi ngược lại cách làm đó. Nói nôm na là: Chúng ta sẽ giữ lại nguồn nước trong ao càng lâu càng tốt, chỉ châm thêm nước mới để bù đắp phần nước bị bốc hơi do nắng nóng, hoặc khi xi phông (hút cặn đáy) bị hao hụt một chút (chừng 1 – 5% mỗi ngày).

Vậy không thay nước thì nước có bị thối, tôm có chết ngạt không? Câu trả lời là KHÔNG, nếu bà con biết cách “lọc nước tại chỗ”. Thay vì xả bỏ đi, mô hình này dùng hệ thống vi sinh vật (men vi sinh) và máy sục khí, quạt nước để xử lý phân tôm, thức ăn thừa ngay trong ao. Vi sinh sẽ “ăn” các chất dơ bẩn này, chuyển hóa thành môi trường sạch, giúp nước luôn ổn định.

2. Tại sao nên chuyển sang nuôi tôm ít thay nước

Chuyển đổi cách nuôi là một quyết định lớn, nhưng nếu nhìn vào 4 cái lợi “cầm chắc trong tay” dưới đây, bà con sẽ thấy đây là hướng đi đúng đắn:

Lợi ích 1: Tiết kiệm tiền điện, tiền nước thấy rõ

Bà con thử nhẩm tính, mỗi vụ nuôi thay nước liên tục tốn bao nhiêu tiền điện chạy máy bơm? Tốn bao nhiêu tiền mua Chlorine, thuốc tím để xử lý nước mới ngoài ao lắng?

Với mô hình ít thay nước, bà con tiết kiệm được đến 70% lượng nước ngọt/mặn. Ít bơm nước nghĩa là hóa đơn tiền điện giảm hẳn, chi phí xử lý nước đầu vào cũng nhẹ đi rất nhiều.

Lợi ích 2: Đóng cửa từ chối mầm bệnh từ bên ngoài

Mỗi lần lấy nước từ kênh rạch, sông ngòi vào ao là một lần bà con “đánh bạc” với dịch bệnh. Vi khuẩn gan tụy, virus đốm trắng theo nguồn nước tự nhiên đi thẳng vào ao.

Khi ta ít thay nước, tức là ta đóng kín cửa, cách ly hoàn toàn con tôm với mầm bệnh bên ngoài. Quản lý tốt cái ao của mình dễ hơn nhiều so với việc lo sợ nước sông ngoài kia có độc hay không.

Lợi ích 3: Con tôm không bị “sốc”, lột xác đều, lớn nhanh

Bà con nuôi tôm lâu năm đều biết, mỗi lần thay nước nhiều, con tôm rất hay bị sốc do môi trường (nhiệt độ, pH, độ mặn) thay đổi đột ngột. Tôm sốc sẽ bỏ ăn, bơi lờ đờ hoặc lột xác không cứng vỏ kịp. Nước nuôi tĩnh, ít thay giúp môi trường cực kỳ ổn định. Tôm ăn ngủ yên ổn, đến kỳ là lột xác đồng loạt, vỏ bóng cứng, rớt size vù vù.

Lợi ích 4: Tránh làm ô nhiễm môi trường chung

Nhiều vùng nuôi hiện nay đang đau đầu vì ao xả thải trực tiếp ra kênh, rạch làm thối nước, rồi chính mình lại bơm dòng nước đó vào nuôi lứa sau. Ít thay nước giúp giữ gìn vệ sinh chung, con nước sạch sẽ thì nghề nuôi tôm mới duy trì được lâu dài, bền vững cho đời con cháu.

Cách nuôi tôm ít thay nước ao tôm hiện nay

Để nuôi tôm mà không phải hì hục bơm nước ra vào mỗi ngày, hiện nay các kỹ sư và trại giống đang áp dụng 3 hình thức chính. Mỗi cách có cái hay riêng, tùy vào diện tích đất và vốn liếng mà bà con chọn mô hình cho phù hợp:

Nuôi tôm bằng công nghệ hạt bùn sinh học (Biofloc)

Bà con cứ hình dung, thay vì xả bỏ chất thải đi, mình sẽ biến chính cái chất thải đó thành thức ăn cho tôm. Đó gọi là công nghệ Biofloc.

Cách làm thực tế: Bà con dùng mật rỉ đường (hoặc cám gạo ủ) tạt xuống ao, kết hợp với việc cấy men vi sinh loại tốt (như Astro Bio) và bật dàn quạt, sục khí đáy chạy hết công suất.

Chuyện gì sẽ xảy ra dưới ao? Vi sinh vật sẽ “ăn” mật đường và hấp thụ luôn các khí độc (NH3, NO2) từ phân tôm tiết ra. Sau đó, chúng kết dính lại với nhau thành những “cục bùn nhỏ li ti lơ lửng” trong nước – người ta gọi đó là hạt floc.

Cái lợi thấy rõ:

• Thứ nhất: Các hạt bùn này vô tình lại là “mồi ngon” giàu đạm cho tôm. Tôm bơi lội nhâm nhi các hạt này, bà con sẽ đỡ tốn một khoản tiền lớn mua cám công nghiệp.
• Thứ hai: Nước tự làm sạch liên tục nhờ hệ vi sinh, bà con gần như không cần phải thay nước.Nước ao nuôi Biofloc sẽ có màu đục bùn hoặc nâu kẹo. Bà con bắt buộc phải chạy quạt và sục khí 24/24 giờ. Nếu cúp điện quá 30 phút mà không có máy nổ dự phòng, hạt bùn sẽ chìm xuống đáy gây thối nước, và tôm sẽ chết ngạt vì thiếu oxy.

Mô hình nuôi tôm tuần hoàn (Lọc nước xài lại)

Đây là mô hình “nhà giàu”, đầu tư cực kỳ bài bản và máy móc hiện đại, thường nằm trong các khu nhà màng kín mít để nuôi siêu thâm canh. Nước trong ao không xả đi đâu cả, mà chạy vòng vòng như một nhà máy lọc nước thu nhỏ.

Đường đi của nước:

• Nước đục dính phân tôm từ ao sẽ chảy qua một cái Máy lọc trống (Drum filter). Cái máy này có lưới siêu nhỏ, quay liên tục để vớt sạch rác, phân tôm ra ngoài.
• Nước qua máy lọc chảy tiếp vào Bể vi sinh. Ở đây có chứa các hạt nhựa nhỏ làm tổ cho vi sinh vật bám vào. Vi sinh sẽ “ăn” hết các độc tố vô hình hòa tan trong nước.
• Cuối cùng, nước chảy qua họng Đèn tia cực tím (đèn UV) để bắn chết sạch các vi khuẩn gây bệnh. Dòng nước lúc này sạch tinh tươm lại được bơm ngược về ao tôm.

Cái lợi thấy rõ: Nước lúc nào cũng trong vắt, tôm khỏe, năng suất cao ngất ngưởng và hoàn toàn không sợ lây bệnh từ sông rạch.

Lưu ý: Chi phí mua dàn máy lọc, đèn UV và xây bể chứa ban đầu rất cao. Bà con cần có kỹ thuật viên am hiểu máy móc để vận hành hệ thống này.

Mô hình nuôi 2 đến 3 giai đoạn (Lót bạt toàn bộ đáy, có hố xi phông)

Đây là cách dễ làm, thiết thực nhất và đang được bà con miền Tây áp dụng rầm rộ nhất hiện nay. Mấu chốt của cách này là chia nhỏ thời gian nuôi và gom rác vào một chỗ để hút ra ngoài.

Giai đoạn 1 (Ương tôm giống)

Khi mới bắt giống về (tôm còn yếu), bà con không thả thẳng ra ao lớn mà thả vào một cái hố ương hoặc bể nổi nhỏ gọn. Bể nhỏ thì dễ che nắng mưa, dễ theo dõi sức khỏe và quản lý nước. Sau khoảng 20 – 30 ngày, tôm cứng cáp thì mới chuyển ra ao ngoài.

Giai đoạn 2 & 3 (Nuôi tôm lớn)

Tôm được san ra các ao lớn đã được phủ bạt hoàn toàn dưới đáy (không cho bùn đất tiếp xúc với nước). Điểm hay nhất là giữa đáy ao được thiết kế lõm xuống như một cái phễu, gọi là hố rốn (hoặc hố xi phông).

Cách giữ nước không cần thay

Bà con bố trí dàn quạt nước quay theo một chiều nhất định. Dòng nước xoáy sẽ tự động cuốn toàn bộ phân tôm, vỏ lột non, thức ăn thừa dồn hết vào cái hố rốn ở giữa ao. Mỗi ngày 1 – 2 lần, bà con chỉ cần ra mở cái van ống nhựa nối với đáy hố.

Phân tôm dơ dáy sẽ bị đẩy tuột ra ngoài. Bà con rút ra bao nhiêu lít nước cặn thì chỉ cần châm bù lại bấy nhiêu lít nước sạch. Kết hợp với việc tạt men vi sinh (như Astro Bio) định kỳ để xử lý nhớt bạt và cặn nhỏ lơ lửng. Vậy là nước ao lúc nào cũng sạch bóng, tôm lớn vèo vèo mà không cần phải xả đi hàng trăm khối nước mỗi ngày.

Mẹo nhỏ cho bà con: Dù áp dụng mô hình nào trong 3 cách trên, việc sử dụng các dòng vi sinh xử lý nước chất lượng cao vẫn là “trái tim” của hệ thống.

Nếu bà con đang tìm kiếm một dòng vi sinh hoạt lực mạnh, chuyên trị nhớt bạt và khí độc cho mô hình ít thay nước, hãy tham khảo dòng sản phẩm Astro Bio từ Shrimpharmaqua để bảo vệ môi trường ao nuôi hiệu quả nhất.

4. Bí kíp quản lý nước giúp tôm không bị ngạt, không bị sốc

Nghe nói “ít thay nước” thì nhàn, nhưng thực ra lại đòi hỏi bà con phải siêng năng thăm ao, đo đạc nước mỗi ngày. Vì nước giữ lại lâu, phân tôm và thức ăn thừa ngày nào cũng sinh ra, nếu không quản lý khéo thì ao sẽ thành cái “thuốc độc”.

Cung cấp đủ Oxy (Oxy hòa tan – DO)

Nuôi ít thay nước, lại thả tôm dày (hàng trăm con/m2) thì ao vô cùng ngột ngạt. Tôm cần oxy để thở, mà con vi sinh dưới ao cũng cần oxy để “ăn” phân tôm.

• Bà con cần nhớ: Hệ thống quạt nước và sục khí đáy (như ống lưới nano) phải bật liên tục 24/24.

• Ban đêm từ 10h tối đến 5h sáng hôm sau là lúc ao thiếu oxy nhất, nếu tôm nổi đầu là hỏng ăn. Luôn canh máy quạt, không để góc nào trong ao bị đọng nước, quạt phải gom được phân vào giữa rốn ao.

Canh me khí độc dưới đáy (Khí NH3, NO2, H2S)

Tôm ăn cám, ị ra phân. Phân này phân hủy sẽ sinh ra khí độc (ngửi thấy mùi khai nhức đầu hoặc mùi hôi như trứng thối). Khí độc này làm tôm rớt đáy, tấp mé không rõ nguyên nhân.

• Khí NH3 và NO2: Sinh ra từ thức ăn thừa tôm không ăn hết. Bà con phải canh vó (sàng ăn) cho chuẩn, tôm ăn tới đâu rải tới đó, thà thiếu một chút còn hơn dư thừa.

• Khí H2S (Trứng thối): Sinh ra từ bùn đen dưới đáy. Cứ 1-2 lần mỗi ngày, phải chịu khó mở van xi phông rút hết bùn rốn ao ra. Đồng thời phải kết hợp đánh vi sinh định kỳ để phân hủy cặn bã nhỏ mà xi phông không rút được.

Quản lý độ kiềm (Giúp tôm lột xác cứng vỏ)

Khi ít thay nước, vi sinh hoạt động mạnh sẽ làm tuột độ kiềm trong nước. Độ kiềm thấp thì con tôm lột xác xong bị nhão nhẹt, rớt cục thịt, vỏ không cứng lên được (rất dễ bị con khác ăn thịt hoặc nhiễm khuẩn).

• Bà con chịu khó mua đồ test kiềm, đo 3 ngày/lần. Cần giữ độ kiềm ở mức 120 – 180 mg/L.

• Nếu thấy kiềm tuột, phải tạt bổ sung vôi (Dolomite, Super Canxi, Bicarbonate) vào ban đêm để tăng hệ đệm cho nước.

5. Dùng chế phẩm sinh học Astro Bio

Như đã nói ở trên, cái “chìa khóa vàng” của mô hình này chính là Men Vi Sinh. Không có vi sinh, ao ít thay nước sẽ mau chóng ô nhiễm trầm trọng.

Bà con đừng nghĩ vi sinh nào cũng giống nhau. Để đánh bại được lượng phân tôm và mầm bệnh khổng lồ trong ao lót bạt thâm canh, bà con cần một dòng vi sinh xử lý nước chuyên biệt, có hoạt lực mạnh. Sản phẩm Astro Bio của thương hiệu Shrimpharmaqua đang được rất nhiều chủ trại tôm lớn tin dùng cho mô hình ít thay nước này.

Tại sao Astro Bio lại phù hợp cho mô hình ít thay nước?

Được nghiên cứu chọn lọc từ các chủng vi khuẩn có ích, Astro Bio mang đến hiệu quả rõ rệt cho môi trường ao nuôi:

• Dọn dẹp sạch sẽ đáy ao: Các chủng vi sinh trong Astro Bio khi xuống nước sẽ tiết ra enzyme, nhanh chóng bẻ gãy thức ăn thừa, phân tôm, vỏ lột non… làm sạch đáy bạt, giảm hiện tượng nước kẹo, nước nhầy nhớt.

• Giảm thiểu và ngăn chặn khí độc: Chức năng quan trọng nhất của Astro Bio là tham gia vào quá trình phân giải nitơ, chuyển hóa khí độc NH3, NO2 dưới đáy ao thành các chất vô hại, giúp tôm không bị ngộ độc.

• Ép vi khuẩn có hại: Khi đánh vi sinh Astro Bio định kỳ, vi khuẩn có lợi sẽ sinh sôi dày đặc, chiếm hết chỗ ở và thức ăn của các dòng vi khuẩn xấu gây bệnh gan tụy, phân trắng (Vibrio).

• Giữ màu nước đẹp, ổn định: Tạt Astro Bio thường xuyên giúp hãm bớt sự phát triển của tảo độc (tảo lam, tảo đỏ), giữ cho màu nước ao luôn ở màu trà hoặc xanh vỏ đậu (màu nước lý tưởng nhất cho con tôm).

Cách bà con ủ và đánh vi sinh Astro Bio để phát huy công hiệu cao nhất

Thay vì cắt bọc tạt thẳng tốn kém, bà con nên “nhân sinh khối” (ủ vi sinh) để đánh thức vi sinh vật, giúp chúng hoạt động mạnh gấp nhiều lần khi xuống ao:

Chuẩn bị: Lấy Astro Bio trộn chung với mật rỉ đường (đã nấu chín để nguội) và nước sạch.

Sục khí: Bỏ vòi sục khí vào sục liên tục trong 12 – 24 tiếng. Bà con sẽ thấy bọt nổi lên thơm mùi chua ngọt. Lúc này vi sinh đã sinh sôi nảy nở gấp hàng tỷ lần.

Cách tạt: Đem hỗn hợp này tạt đều khắp ao.

• Nên tạt vào lúc 8h – 10h sáng khi trời có nắng nhẹ, tạt ngay trước các dàn quạt nước đang quay để vi sinh tỏa đi mọi ngóc ngách.
• Nếu ao đang bị thối đáy, khí độc lên cao, bà con có thể đánh liều gấp đôi vào buổi xế chiều hoặc chập tối.

Định kỳ: Để giữ nước luôn sạch trong mô hình ít thay nước, cứ 3 đến 5 ngày bà con tạt vi sinh 1 lần theo liều lượng in trên bao bì. Nhớ là tuyệt đối không đánh vi sinh cùng lúc với các loại hóa chất sát khuẩn mạnh (như Iodine, Chlorine) vì hóa chất sẽ giết chết luôn vi sinh có lợi.

6. Những lưu ý quan trọng dành cho những bà con mới nuôi

Để tránh việc “học tài thi phận”, khi áp dụng mô hình tôm tuần hoàn, Biofloc ít thay nước, bà con cần dặn dò nhau mấy chữ sau:

• Đừng tiếc tiền mua máy phát điện: Ao thả dày, ít thay nước mà mất điện, quạt ngừng quay, sục khí tắt thì chỉ 30 phút là tôm tấp mé, nổi đầu chết sạch; cúp điện là kẻ thù số 1; luôn phải có máy nổ, bình ắc quy dự phòng túc trực.

• Phải canh thức ăn thật kỹ: Dư thừa cám là nguyên nhân chính gây hỏng nước; Đừng sợ tôm đói, tôm trong ao ít thay nước có thể ăn thêm rong rêu, hạt floc mồi tự nhiên; Sàng ăn phải kiểm tra cẩn thận.

• Bổ sung khoáng đều đặn: Ít lấy nước ngoài vào đồng nghĩa với việc ao bị hụt khoáng chất tự nhiên từ biển. Bà con phải mua các loại khoáng tạt, khoáng trộn cho ăn thật tốt để đảm bảo tôm không bị mềm vỏ, cong thân.

7. Giải đáp các câu hỏi thường gặp

Câu 1: Tôi nuôi ao đất truyền thống thì có làm theo mô hình ít thay nước được không?

Kỹ sư đáp: Dạ thưa bà con, ao đất làm mô hình này rất khó. Vì ao đất bùn nhiều, đáy không lót bạt, phân tôm ngấm xuống đất sinh ra yếm khí thối đáy, xài sục khí mạnh thì làm đục nước nghẹt mang tôm. Mô hình ít thay nước phát huy hiệu quả tốt nhất khi bà con đầu tư ao lót bạt HDPE 100%.

Câu 2: Tháng đầu tôi không thay nước, qua tháng thứ hai nước kẹo đặc lại, nhớt bám đầy bạt thì phải làm sao?

Kỹ sư đáp: Hiện tượng kẹo nước, nhớt bạt là do chất hữu cơ, xác tảo lơ lửng bám vào. Lúc này bà con cần:

1. Tăng cường vớt bọt, mở xi phông thật kỹ.

2. Cắt cữ ăn 1-2 bữa.

3. Ủ vi sinh Astro Bio với liều lượng cao, đánh vào buổi tối (sau 8h tối) đánh liên tục 2-3 nhịp để vi sinh cắt đứt nhớt bạt và làm nhẹ nước lại.

Câu 3: Bỏ ủ vi sinh với mật đường đi, tôi tạt thẳng Astro Bio xuống ao có được không?

Kỹ sư đáp: Vẫn được thưa bà con! Tuy nhiên, hiệu quả sẽ chậm hơn và tốn kém hơn. Việc ủ với rỉ đường là để đánh thức vi sinh đang ngủ đông trong gói bột, giúp chúng nhân lên số lượng khổng lồ. Nếu bà con tạt thẳng, vi sinh sẽ mất thời gian thích nghi với môi trường nước rồi mới làm việc được.

Việc chuyển sang mô hình nuôi tôm ít thay nước không phải là chuyện một sớm một chiều, đòi hỏi bà con phải thay đổi tư duy, chịu khó ghi chép, đo đạc thông số nước và tin dùng các chế phẩm sinh học chất lượng. Nhưng bù lại, cái bà con nhận được là sự an tâm mỗi đêm ngủ không lo bệnh từ sông bay vào, tiết kiệm bộn tiền điện và lúc thu hoạch thì vui vẻ nhìn tôm đạt size lớn.

Chúc bà con áp dụng kỹ thuật thành công, trúng mùa, trúng giá!

Liên Hệ Để Được Kỹ Sư Tư Vấn Riêng Và Đặt Mua Astro Bio Chính Hãng:

Bà con có thắc mắc về cách xử lý nước, cách ủ vi sinh hoặc muốn đặt mua sản phẩm Astro Bio chuẩn để thả tôm vụ mới, đừng ngần ngại liên hệ với bên em:

• Gọi điện trực tiếp (Hotline): 082.839.3456 (Tư vấn kỹ thuật tận tình)

• Website: shrimpharmaqua.com hoặc nghenong.vn

• Trang Facebook: Shrimpharmaqua

• Nhắn tin Zalo: Bà con tìm tên “Shrimpharmaqua” hoặc lưu số điện thoại 082.839.3456 để gửi hình ảnh màu nước, kỹ sư bên em sẽ xem và tư vấn miễn phí.